Migrena to coś więcej niż zwykły ból głowy. To przewlekła choroba, która potrafi nas wyłączyć z życia na kilka godzin, a nawet dni. Towarzyszą jej nudności, nadwrażliwość na światło i dźwięki, a ból głowy nasila się przy ruchu. Mimo uciążliwych objawów większość chorych unika konsultacji lekarskiej, co może prowadzić do powikłań, takich jak polekowe bóle głowy. Sprawdź, jak odróżnić migrenę od bólu głowy o innym podłożu i dowiedz się, czy można łagodzić jej objawy sposobami naturalnymi.

Czy to już migrena?

Niestety nie istnieje prosty test diagnostyczny, który pozwoliłby ustalić, że mamy do czynienia z migreną, a nie ze „zwykłym” bólem głowy. Są jednak pewne symptomy, które mogą wskazywać na występowanie migrenowego bólu głowy. Należą do nich:

• lokalizacja bólu po jednej stronie głowy,
• pulsujący charakter bólu,
• zaostrzenie bólu na skutek ruchu,
• nasilenie umiarkowane do ciężkiego.

Aby potwierdzić diagnozę, chory musi się skarżyć dodatkowo na choć jeden z dwóch wymienionych objawów:

• nudności lub/i wymioty,
• nadwrażliwość na światło i dźwięk.

Wielu pacjentów obserwuje u siebie objawy współwystępujące, które nie są charakterystyczne dla migreny. Należą do nich:

• nietolerancja zapachów,
• zaburzenia smaku, jadłowstręt lub wzmożony apetyt,
• nadpobudliwość, niepokój lub obniżenie nastroju,
• znaczne osłabienie, zmęczenie,
• zaburzenia widzenia,
• bolesne parcie na mocz lub stolec (czasem biegunka lub wielomocz), kurczowy ból brzucha,
• bladość twarzy,
• uczucie gorąca lub zimna, pocenie się,
• ból barków
• nadmierne odczuwanie bodźców dotykowych działających na skórę.

Mniej typowe objawy migreny

Ból migrenowy może trwać od 4 do 72 godzin. Dodatkowo u niektórych chorych przed wystąpieniem bólu pojawiają się objawy zapowiadające atak migrenowy (tzw. faza prodromalna). Chory na tym etapie może odczuwać m.in.:

• zmienność nastrojów,
• napięcie emocjonalne i trudności w skupieniu uwagi,
• zaburzenia łaknienia i pragnienia,
• nudności,
• nadwrażliwość na dźwięki lub światło,
• zaburzenia widzenia,
• sztywność karku,
• nadmierną męczliwość lub senność.

Parę minut do godziny przed napadem migrenowym może też pojawić się tzw. aura. Są to objawy neurologiczne, takie jak:

• zaburzenia wzrokowe, np. mroczki przed oczami, ubytki w polu widzenia czy obecność w polu widzenia błysków świetlnych lub geometrycznych cieni (bywa, że dochodzi nawet do zniekształcenia widzianego obrazu oraz częściowej lub całkowitej, ale przejściowej utraty wzroku);
• trudność w doborze słów lub używanie nieodpowiednich wyrazów, a czasem zaburzenia artykulacji;
• drętwienie twarzy;
• mrowienie w kończynie górnej;
• drętwienie (czasem niedowład) połowy ciała od ręki, poprzez ramię, aż do twarzy, warg i języka;
• wrażenie zaburzeń proporcji ciała.

Do bardzo rzadkich objawów aury migrenowej zalicza się:

• kłopoty z wykonaniem czynności ruchowych, które wymagają zapamiętania ruchów oraz kolejności ich wykonania;
• nierozpoznawanie oczywistych dla otoczenia obrazów, przedmiotów lub zdarzeń;
• stany zmienionej świadomości, związane ze zjawiskami déjà vu lub jamais vu;
• intensywne sny, a nawet koszmary senne.

Zarówno faza prodromalna, jak i aura nie występują u wszystkich chorych, więc nie można na podstawie ich braku wykluczyć migreny. I odwrotnie – występowanie powyższych objawów może też świadczyć o innym niż migrena schorzeniu i wymaga dodatkowej diagnostyki.

Naturalne sposoby łagodzenia migreny

Medycyna nie wiąże migreny z poważnymi chorobami i zagrożeniem życia. Jednak ból migrenowy zaburza komfort życia i wyłącza chorego z normalnej codziennej aktywności. W łagodzeniu lub przerywaniu napadu bólu migrenowego stosowane są różne leki przeciwbólowe. Najlepiej, gdy kontrolę nad farmakoterapią ma lekarz. To może nas uchronić przed następstwami ich niewłaściwego stosowania.

Jednak warto wiedzieć, że choć badacze skłaniają się ku genetycznym uwarunkowaniom występowania migreny, to czynniki ją wyzwalające pochodzą ze środowiska zewnętrznego i naszego codziennego stylu życia.

Atak bólu migrenowego może być wywołany między innymi przez:

• głód – zadbanie o regularne pory posiłków może procentować zmniejszeniem ilości napadów bólu;
• odwodnienie – warto pamiętać o tym, by wypić w ciągu dnia około 25–35 ml wody na kilogram masy ciała;
• zaburzenia snu – do właściwej „higieny snu” należy między innymi unikanie nadmiaru światła wieczorem (szczególnie z ekranów komputerów czy smartfonów), wietrzenie sypialni, wygodny materac i poduszka oraz kładzenie się spać i wstawanie zgodnie z zegarem dobowym;
• silny lub przewlekły stres – można łagodzić wpływ stresu, stosując techniki relaksacyjne czy terapię poznawczo-behawioralną oraz wspomagając się ziołami wyciszającymi, takimi jak np. HARMONIX (poprawią też jakość i długość snu);
• zmiany hormonalne u kobiet – wpływ na wystąpienie bólu głowy mogą mieć zarówno naturalne zmiany hormonów w czasie cyklu miesięcznego, menopauzy oraz ciąży, a także te wywołane stosowaniem antykoncepcji hormonalnej czy hormonalnej terapii zastępczej/menopauzalnej;
• nadmierny wysiłek – ma tu znaczenie zarówno przeciążenie pracą fizyczną, jak i umysłową;
• zmiany w otaczającym środowisku – nadmierne światło, uporczywy hałas, nagła zmiana klimatu, gwałtowne zmiany pogody, pobyt na dużych wysokościach n.p.m.;
• alkohol – może wywołać napad silnego bólu głowy następnego dnia;
• kofeina – wrażliwi pacjenci mogą nie tolerować nawet niewielkiej ilości kawy;
• pokarmy – warto obserwować, czy jakiś pokarm (np. czekolada, nabiał, kakao, alkohol, owoce, potrawy tłuste, glutaminian sodu, potrawy zawierające tyraminę lub azotany) nie wywołują migreny i w razie potrzeby wyeliminować go z diety;
• leki – po konsultacji z lekarzem można zastąpić dany lek innym niewywołującym napadu bólu.

Zapobieganie migrenie na co dzień

Obserwacja swoich codziennych nawyków i ich wpływu na ból migrenowy pozwoli wyeliminować niesprzyjające zdrowiu czynniki. Pamiętajmy więc, że pomóc w chorobie może nam:

• dobra jakość i regularność przyjmowania posiłków;
• łagodna, ale prowadzona regularnie aktywność fizyczna;
• dbanie o równowagę między pracą a odpoczynkiem;
• łagodzenie stresu i zadbanie o dobrą jakość i długość snu;
• odpowiednie nawodnienie ciała;
• uzupełnianie niedoborów elektrolitowych i witaminowych (szczególnie magnezu, witaminy B2 i B6).

Podsumowanie

Życie z migreną bywa wymagające – leki nie zawsze skutecznie łagodzą ból, ani nie gwarantują zmniejszenia częstotliwości napadów. Co więcej, często wiążą się z działaniami niepożądanymi. Dlatego tak istotne jest ograniczenie czynników, które mogą prowokować ataki migreny. Warto zatem uważnie przyjrzeć się swojemu codziennemu stylowi życia i wprowadzić zmiany tam, gdzie mogą one korzystnie wpłynąć na przebieg choroby.