Choć rozwój cywilizacji zmienia nasze otoczenie, wciąż jesteśmy nierozerwalnie związani z naturą. Współistniejemy z roślinami, zwierzętami, bakteriami, grzybami i innymi mikroorganizmami, które wpływają na nasze zdrowie – zarówno pozytywnie, jak i negatywnie. Dowodem tej relacji jest nasz układ pokarmowy, zasiedlony przez miliardy drobnoustrojów – od jamy ustnej po jelito grube. To, jakie mikroby czują się u nas najlepiej, zależy głównie od środowiska, jakie im stworzymy. Prawidłowe warunki sprzyjają równowadze i samoregulacji mikrobiomu. W tym artykule przyjrzymy się, jak mikroorganizmy oddziałują na siebie nawzajem i co możemy zrobić, by wspierały nasze zdrowie.

Czym jest „dynamiczna równowaga”

Dla naszego zdrowia populacja drobnoustrojów zamieszkujących układ pokarmowy powinna znajdować się w dynamicznej równowadze. Słowo „dynamiczna” podkreśla fakt, że między mikroorganizmami cały czas zachodzą różnego rodzaju interakcje. Jednak całość tego ekosystemu nie zmienia się w sposób zaburzający „równowagę” między poszczególnymi populacjami mikrobów. Dzięki temu mikrobiom jelitowy żyje w zgodzie również z naszym organizmem.

Jak mikroby wpływają na siebie wzajemnie

Skład drobnoustrojów układu pokarmowego zależy, między innymi, od oddziaływań między poszczególnymi ich grupami, gatunkami i szczepami. Mogą to być oddziaływania bezpośrednie i pośrednie.

Wpływ bezpośredni mikroorganizmu na mikroorganizm

Bezpośredni kontakt między drobnoustrojami może manifestować się drapieżnictwem (np. pierwotniaki odżywiają się bakteriami), pasożytnictwem (np. fagi pasożytują na bakteriach) lub mutualizmem czyli takim rodzajem współżycia dwóch różnych gatunków, w którym oba odnoszą korzyści. I właśnie przykład tej ostatniej relacji spotykamy w jelitach: bakterie produkujące w trakcie swych przemian metabolicznych wodór są niezbędne archeonom, które z wodoru produkują metan. Same bakterie pozbywają się w ten sposób nadmiaru wodoru, którego zbyt duże stężenie byłoby dla nich toksyczne.

Oddziaływanie pośrednie

Najczęściej drobnoustroje oddziaływują na siebie w sposób pośredni. Oznacza to, że wpływ jednego z rodzajów mikroorganizmów zmienia środowisko w taki sposób, że wpływa to na drugi mikroorganizm. Takie wzajemne relacje możemy opisać jako np:

1. Synergizm – przykładem takiego zjawiska jest współpraca dwóch mikroorganizmów, z których jeden może spożytkować daną substancję obecną w pokarmie przekształcając ją w prostszy związek chemiczny. Dopiero potem drugi mikroorganizm może skorzystać z tego prostszego związku chemicznego, produkując następny związek chemiczny korzystny dla obu mikroorganizmów. Gdyby nie ta współpraca, to końcowy metabolit by w ogóle nie powstał.
2. Symbioza – jest to ścisłe współżycie przynajmniej dwóch gatunków organizmów, które przynosi korzyść każdej ze stron lub jednej z nich nie szkodząc drugiej. Na przykład jeden mikroorganizm w czasie swojego metabolizmu produkuje toksyczny związek, który jednak jemu samemu zagraża w nadmiarze. Współpracując z innym szczepem, który potrafi ten szkodliwy metabolit rozkładać, wykorzystując go w swoich przemianach życiowych, wspólnie odnoszą korzyści.
3. Metabioza – polega ona na tym, że jeden organizm zmienia środowisko w taki sposób, że staje się ono korzystne dla innego organizmu umożliwiając mu rozwój. Na przykład bakterie tlenowe zużywają tlen obecny w środowisku co pozwala rozwijać się bakteriom beztlenowym. Prowadzi to często do zastępowania jednego gatunku drugim, gdyż po wyczerpaniu tlenu bakterie tlenowe giną.
4. Antybioza – jest to niekorzystne oddziaływanie jednego organizmu na drugi, prowadzące do zahamowania wzrostu, rozwoju lub reprodukcji drugiego np. poprzez wydzielanie toksycznych substancji. W naszych jelitach często bakterie probiotyczne wytwarzają właśnie takie związki. Na przykład większość szczepów Lactobacillus wytwarza specyficzne bakteriocyny o działaniu bakteriostatycznym lub wręcz bakteriobójczym.
5. Konkurencja – jest to bardzo częsty rodzaj relacji, w którym dwa rodzaje drobnoustrojów konkurują o zasoby obecne w środowisku życia takie jak woda, pokarm, tlen, światło. Im zasobów jest mniej tym konkurencja jest silniejsza. Wygrywa ten drobnoustrój, który ma metabolizm pozwalający mu dłużej przetrwać w niekorzystnych warunkach.

Jak więc widać na przytoczonych wyżej przykładach pomiędzy drobnoustrojami zachodzą stale interakcje wpływające na różnorodność i liczebność naszego mikrobiomu. W ten właśnie sposób mikroby samoregulują własną populację. Zważywszy na to, że jest to wiele różnych reakcji nie jesteśmy w stanie ingerować w ten system wprowadzając z zewnątrz na stałe jakiś konkretny szczep. I właśnie dlatego probiotyki nie służą do zasiedlania jelit konkretnym szczepem bakteryjnym. Probiotykoterapia ma na celu wykorzystanie wpływu szczepu probiotycznego na inne – obecne już w tym środowisku mikroorganizmy, a czasem na samo środowisko układu pokarmowego.

Jaki wpływ ma nasz organizm na „dynamiczną równowagę” mikrobiomu

Nasz organizm i jego mechanizmy także wpływają na stan mikrobiomu. Wzajemne relacje mikrobów zamieszkujących nasz układ pokarmowy mogą zostać zaburzone, gdy zmienią się warunki środowiskowe. A na środowisko jelit wpływają m.in.:

• zaburzenia perystaltyki przewodu pokarmowego,
• osłabienie wydzielania soków trawiennych,
• zmiany pH w świetle przewodu pokarmowego,
• wzrost temperatury ciała,
• zaburzenia pracy jelitowego układu odpornościowego,
• zaburzenia bariery jelitowej.

Do wprowadzania poważnego zamieszania w równowadze mikrobiomu prowadzą także używane przez nas leki, toksyny takie jak alkohol czy nikotyna, pestycydy, konserwanty i inne substancje chemiczne.

Jak pomóc naszym mikrobiom zachować ową korzystną dla nas „dynamiczną równowagę”?

Warto zdać sobie sprawę, że liczba komórek zamieszkujących nasze jelita drobnoustrojów przewyższa dziesięciokrotnie liczbę komórek organizmu. Obrazuje to wielkość i złożoność obecnego tam ekosystemu. Rzeczywiste działania, które możemy więc podjąć, aby wspierać dynamiczną równowagę w mikrobiomie jelitowym to podtrzymywanie korzystnych interakcji między drobnoustrojami, a zwalczanie tych niekorzystnych. Służy temu przywracanie prawidłowej pracy całego układu pokarmowego.

Pomóc nam może przede wszystkim:

• dbanie o prawidłową, opartą na naturalnych produktach dietę odżywiającą zarówno nas jak i nasz mikrobiom,
• odpowiednie nawodnienie organizmu umożliwiające mu efektywną pracę i oczyszczanie,
• regularną porcję aktywności fizycznej,
• eliminację stresu i zadbanie o regenerujący sen,
• życie wg zegara biologicznego.

Jeśli w naszym mikrobiomie jelitowym zaszły niepokojące zmiany możemy wspomóc się między innymi ziołami. Mieszanki ziołowe zawierają surowce o działaniu:

• antyoksydacyjnym,
• przeciwzapalnym,
• regulującym perystaltykę,
• stymulującym prawidłowe wydzielanie soków trawiennych,
• prebiotycznym czyli odżywiającym „dobre” bakterie,
• wzmacniającym barierę jelitową,
• regenerującym tkanki układu pokarmowego.

Tak dobrany skład zawiera nasza mieszanka ziołowa CEMMUNIX Herbal. Stosowanie jej przywróci właściwy stan układu pokarmowego. Dodatkowo pamiętajmy o wpływie przewlekłego stresu i bezsenności na mikrobiom jelitowy. Jeśli ten problem nas dotyczy możemy zastosować kurację preparatem HARMONIX, który nie tylko wyciszy emocje i poprawi sen, ale także wspomoże pracę układu pokarmowego.

Podsumowanie

Przywrócenie „dynamicznej równowagi” w naszym mikrobiomie to przede wszystkim szereg działań poprawiających nasz codzienny styl życia. Świetnym wspomaganiem tego procesu są również probiotyki i dobrze dobrane mieszanki ziołowe.